Historia parafii

Dzieje parafii Żernica liczą ponad 700 lat. Korzenie jej zostały osadzone na kulturach plemion celtyckich, germańskich i słowiańskich, napływających na Śląsk w ciągu wieków. W najstarszych dokumentach, nazwa Żernica, pojawia się jako Sirdniz (1274) oraz Ziernik (1279). Być może nazwy te odnosiły się do słowiańskich słów „ziarno” lub „ściernisko”, co wskazywałoby na obecność w pradawnych czasach uprawnych pól pośród dziewiczych lasów. Natomiast legenda mówi o poszukujących jedzenia osadnikach z Schonwaldu, którzy, nic nie znalazłszy, mieli rzec: „Nic do jedzenia, żadnego żeru”. Stąd Żer – nic. Po przybyciu kolonistów niemieckich do wioski, nazwę poszerzono i zmieniono na Deutsch Żernitz. Słowiańskie korzenie ma nazwa należącej do parafii wioski Nieborowice. Nie należała ona do tzw. „leśnych wiosek” rudzkiego klasztoru. Stąd jej nazwa „nie borowa wieś”. Według innej wersji, ze względu na nieurodzajną i piaszczystą glebę osady, zwano mieszkańców „nieborakami” czyli biednymi ludźmi. Oddzielenie części dawnej parafii stanowiły dwie kolonie: Ungerschutz (od 1945 Zalesie) i Mausenberg (Mysia Góra). Nazwa pierwszej pochodzi prawdopodobnie od nazwiska jej właściciela. Podania mówią zaś, że nazwa Mysiej Góry wzięła się od licznych myszy, które w porze deszczowej szukały schronienia na wyżej położonej górce.

W 1264 r. książę opolski Mieszko II udzielił prawa osiedleńczego kolonistom z Żernicy (na okres 30. lat). Odtąd wioska stała się mieszanką ludności słowiańskiej i niemieckiej. Do 1274 r. właścicielem Żernicy był prawdopodobnie strzegomski hrabia Gniewomir. Odsprzedał on prawa do odziedziczonej posiadłości hrabiemu Stefanowi von Zernitz, wyższemu urzędnikowi leśnemu księcia, który to zadbał o przedłużenie praw osiedleńców na wieczne czasy. Istnieją przypuszczenia, że już około 1200 r. w Żernicy istniał kościółek. Jednak dopiero w 1279 to rok, od którego datuje się istnienie parafii. W 1283 r. opat rudzkiego zakonu cystersów – Bartłomiej, zawarł układ, na mocy którego parafia Żernicka stała się fundacją klasztoru w Rudach. W latach 1425 – 1430 Górny Śląsk spustoszyli Husyci; nie oszczędzili także Żernicy. W 1261 r. w trakcie trwającej wojny trzydziestoletniej, uległ spaleniu kościół w Nieborowicach. Prawdopodobnie od tego momentu stają się one części parafii Żernica.

W 1648 r. opat Andrzej Emmanuel wzniósł w Żernicy nową, drewnianą świątynię, która zachowała się po dzień dzisiejszy. Konsekracja kościoła odbyła się jednak dopiero w 1661 r. W protokole wizytacji z 1679 r. nadmieniono, iż wioska może poszczycić się księdzem, który pochodził z Żernicy. Był on synem sołtysa o nazwisku Pendzich. Około roku 1716 obok kościoła zostało zbudowane probostwo. W 1808 r. na żernickim rynku stanęła kaplica św. Jana Nepomucena.

W 1810 r. mocą wydanego w Berlinie edyktu nastąpiło zniesienie klasztoru w Rudach, a tym samym więzy Żernicy z cystersami zostały zerwane. W latach 1804 – 1822 w parafii administrował ostatni duszpasterz zakonu. Od 1822 r. posługę kapłańską w wiosce objęli księża diecezjalni. Nowi administratorzy, oprócz spraw duchowych, zadbali o zaplecze parafii. Z inicjatywy ks. Rinke powstały potrzebne kościołowi budynki: murowana stodoła, stajnie, obora. Proboszczowi F. Kromschmidtowi, Żernica zawdzięcza piękny park wokół kościoła, którego resztki przetrwały do czasów obecnych. W tragedii II wojny światowej parafianom dzielnie towarzyszył ks. E. Kiesling. W roku 1950 parafię objęło Zgromadzenie Misjonarzy Świętej Rodziny, które pełni swoją posługę po dzień dzisiejszy. Pogarszający się stan drewnianego kościoła św. Michała Archanioła zmusił proboszcza do zbudowania kościoła zastępczego. Pod koniec lat 60. XX w. w tajemnicy przed władzami świeckimi, ks. Stanisław Wieczorek razem z parafianami podjął się zaadoptowania na kościół farskiej stodoły. W uroczystość odpustową św. Michała Archanioła, 27 września 1970 r., bp opolski Franciszek Jop dokonał poświęcenia nowego kościoła pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. W połowie lat 70. Do kościoła została dobudowana dzwonnica, w której obecnie rozbrzmiewają dzwony ludwisarzy Felczyńskich. Ogromne zawilgocenie i zagrzybienie plebanii zdecydowało o budowie nowego budynku w 1980 r. W 1997 r. bp Jan Wieczorek dokonał poświęcenia kaplicy pw. św. Jadwigi Śląskiej w Nieborowicach, a w 1998 r. parafia wzbogaciła się o piękną kaplicę cmentarną. Wielokrotnie podejmowane próby renowacji zabytkowego, drewnianego kościoła zostały ostatecznie uwieńczone sukcesem. W latach 1998 – 2008 dokonano gruntownej renowacji i konserwacji kościoła. Obecnie stanowi on piękny przykład drewnianej architektury sakralnej oraz unikatowych polichromii.

Kościół św. Michała

Historia kościoła św. Michała Archanioła w Żernicy sięga XIII wieku i ściśle wiąże się z zakonem cystersów, którzy w 1258 r. w niedalekich Rudach założyli klasztor. W posiadaniu cystersów kościół pozostawał do 1810 r. Obecny kształt nadała świątyni przebudowa z 1648 r. zainicjowana przez opata Andrzeja Emanuela. W latach 1998 – 2008 kościół został poddany gruntownej renowacji, dzięki staraniom ówczesnego proboszcza ks. Pawła Ludwiga MSF.

Położony na wzgórzu kościół, powstał prawdopodobnie na miejscu dawnego grodu średniowiecznego, co potwierdza odkrycie na terenie
wokół kościoła ułamków ceramiki średniowiecznej. Kościół św. Michała Archanioła jest budowlą drewnianą, o konstrukcji zrębowej, na podmurówce kamiennej. W 1757 r. od strony zachodniej została dobudowana kwadratowa dzwonnica o konstrukcji słupowej, zwieńczona wysmukłym, ośmiobocznym hełmem. W 1856 r. południową ścianę kościoła wzmocniono od wewnątrz i od zewnątrz lisicami. Prezbiterium oparte na rzucie kwadratu, zamknięte trójbocznie jest węższe od prostokątnej nawy i nakryte w częściach bocznych stropem płaskim, a w środkowej pozornym sklepieniem kolebkowym. Od północy do nawy przylega kwadratowa kruchta. We wnętrzu zachowały się interesujące portale z drzwiami klepkowymi, gęsto nabijanymi gwoździami, z zamkami i łańcuchami z poł. XVII w. Dwuspadowy dach kościoła, kryty gontem, nad nawą posiada sześcioboczną wieżyczkę z latarnią na sygnaturkę. Okna zamknięte półkoliste ujęte są w prostokątne obramienia.

Wystrój

Barokowy wystrój kościoła stanowią trzy ołtarze oraz ambona. Ołtarz główny w prezbiterium pochodzący z 1648 r. należy do typu ołtarzy przyściennych, dwukondygnacyjnych, o bogatej ornamentyce rzeźbiarskiej. Motywy dekoracyjne zostały pozłocone. W części centralnej obraz przedstawiający św. Michała Archanioła walczącego z diabłem. Po obu stronach obrazu rzeźby św. Piotra i św. Pawła.

Ołtarz boczny lewy pochodzi z 1756 r. i, podobnie jak ołtarz główny, pokryty jest bogatym ornamentem o motywach roślinnych. W zwieńczeniu ołtarza rzeźba św. Wawrzyńca wśród obłoków i główek anielskich. W centrum obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Obraz boczny prawy wykonano w XIX w., ornamentyka jest uproszczona, a całość nawiązuje stylistyką do form architektonicznych. W części centralnej obraz przedstawiający św. Józefa. Ambona z 1671 r. to kolejny charakterystyczny dla okresu baroku element wystroju kościoła z bogatą, złoconą dekoracją rzeźbiarską. Korpus ambony posiada cztery płaskie płyciny z przedstawieniami ewangelistów oraz podwieszoną od dołu złotą szyszką. Balustradę ozdobiono wyobrażeniem męczeństwa św. Wawrzyńca. Do wystroju kościoła należą również stacje Męki Pańskiej namalowane w XVIII w.

Polichromie

Najcenniejszym zabytkiem kościoła św. Michała są unikalne XVII-wieczne polichromie pokrywające niemalże całą powierzchnię wewnętrznych ścian i stropu. Odkryte w latach 2001 – 2003 wydobyte spod warstw wielokrotnego przemalowania farbą olejną i poddane starannej konserwacji. Polichromie cechuje bardzo rozbudowany program ikonograficzny, portretowe przedstawienie postaci, nietypowy brak ornamentyki architektonicznej i powtarzające się motywy dekoracji roślinnej. Sceny biblijne, symbolika Sakramentów, wizerunki świętych, ukazane w malarskiej sztuce polichromii to klasyczny przykład Biblia pauperum (łac. Biblia ubogich) przemawiającej za pomocą obrazu do ludzi tamtych czasów, nieumiejących czytać ani pisać. Na wschodniej ścianie prezbiterium, obecnie zakrytej ołtarzem, zachowała się nietypowa polichromia przedstawiająca Adama i Ewę. Po lewej stronie prezbiterium wyobrażenie siedmiu Sakramentów – bierzmowanie, pokuta, chrzest, małżeństwo, kapłaństwo, namaszczenie chorych – ukazane w scenach figuralnych wpisanych w koła, w centrum postać Chrystusa Ukrzyżowanego – symbol Eucharystii. Poniżej duchowieństwo i możnowładcy w scenie adoracji krzyża. Na tej samej ścianie wyobrażono również sylwetki Doktorów Kościoła, a poniżej dwie sceny rodzajowe – biblijną historię Hioba oraz żywot św. Aleksego. Po prawej stronie ołtarza umieszczone zostały sylwetki dwunastu Apostołów, natomiast nad oknami przedstawienia założycieli zakonów: cystersów i benedyktynów. Polichromie w prezbiterium zwracają uwagę niezwykłą finezją rysunku, subtelnym wyczuciem koloru oraz dbałością o szczegóły. Wyraźnie widoczna jest różnica pomiędzy polichromiami północnej a południowej ściany nawy – bardziej schematycznymi, wykonanymi „inną” ręką, naśladującymi scenę Ukrzyżowania i Biczowania oraz wyobrażenie Trójcy Świętej, powtórzono również sylwetki założycieli zakonów. Za schodami prowadzącymi na chór – przedstawienie św. Izydora, patrona rolników siejącego ziarno.

Duszpasterze

Ks. Proboszcz Michał Krych MSF

Ur. 29.09.1977r. w Koninie, wychowany w domu rodzinnym w Golinie. Po technikum budowlanym w Koninie - nowicjat Misjonarzy św. Rodziny w Kruszewie i Wyższe Seminarium Duchowne w Kazimierzu Biskupim. Po święceniach 29.05.2004r, przez rok wikary w Żernicy, a później wikary w Złotowie, następnie student prawa kanonicznego na UKSW w Warszawie i mieszkaniec domu zakonnego w Otwocku, wieloletni Dyrektor Studiów w WSD MSF i wykładowca prawa kanonicznego w Kazimierzu Biskupim (UAM w Poznaniu), sędzia Trybunału Kościelnego we Włocławku, proboszcz w Kiszewie, Sekretarz Prowincjalny w Poznaniu, a ostatnio wikary w parafii św. Remigiusza w Colleverde (Diecezja Rzym – Italia). 0d 01.02.2025r. proboszcz parafii św. Michała Archanioła w Żernicy.

Ks. Michał Młotek MSF

Święcenia prezbiteratu przyjął w 

Imieniny: 

Ks. Stanisław Malinowski MSF

Długoletni rekolekcjonista posługujący w  ekipie misyjnej. Pochodzi z Otwock - Świder. Obecnie służy pomocą w Parafii pw. Michała Archanioła w Żernicy.